Đề luyện thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn nâng cao số 27
Đề luyện thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn nâng cao số 27, chủ đề deepfake, bằng chứng số và khủng hoảng niềm tin, gồm phần Đọc hiểu 4,0 điểm và phần Viết 6,0 điểm. Ngữ liệu mới được biên soạn trên cơ sở tham khảo UNESCO – Deepfakes and the crisis of knowing; Media and Information Literacy; có đáp án và hướng dẫn chấm tham khảo.
Câu 1.
Đọc văn bản sau:
ĐOẠN VIDEO ĐÚNG HÌNH, SAI SỰ THẬT
Một đoạn video lan truyền cho thấy hiệu trưởng trường Bình nói những lời xúc phạm học sinh. Hình ảnh rõ, giọng nói quen, môi chuyển động khớp từng âm. Chỉ trong một giờ, hàng nghìn bình luận yêu cầu ông từ chức. Bình cũng phẫn nộ và định chia sẻ, nhưng em dừng lại khi thấy nền phía sau cửa sổ có bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Nhóm truyền thông của trường kiểm tra tệp gốc, thời điểm đăng, tài khoản đầu tiên và các khung hình bất thường. Họ đối chiếu lịch làm việc, camera hành lang và bản ghi của buổi họp thật. Video là sản phẩm tổng hợp: khuôn mặt và giọng nói được ghép vào một bối cảnh có thật. Tuy nhiên, khi thông báo đính chính xuất hiện, nhiều người vẫn nói: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Câu nói ấy làm vấn đề trở nên khó hơn. Deepfake không chỉ tạo ra một điều sai; nó có thể làm suy yếu tiêu chuẩn về điều gì được xem là bằng chứng. Nếu hình ảnh có thể bị giả, người ta dễ tin mọi thứ phù hợp định kiến và nghi ngờ cả tư liệu xác thực. Kẻ tạo giả mạo hưởng lợi hai lần: gieo một câu chuyện không có thật, rồi biến sự hoài nghi thành nơi trú ẩn cho những sự thật bất tiện.
Bình nhận ra phát hiện bóng cây chỉ là dấu hiệu, không phải phép thử tuyệt đối. Công nghệ giả mạo thay đổi nhanh; những mẹo nhận diện đơn giản có thể lỗi thời. Kỹ năng quan trọng hơn là xác minh theo chuỗi: nguồn phát, ngữ cảnh, động cơ, bằng chứng độc lập, ý kiến chuyên gia và mức độ chắc chắn. Không phải mọi người đều có công cụ pháp y số, nhưng ai cũng có thể trì hoãn việc chia sẻ khi hậu quả lớn hơn nhu cầu phản ứng tức thời.
Trong buổi đối thoại, hiệu trưởng không yêu cầu học sinh “tin tôi”. Ông công bố tài liệu kiểm chứng và chấp nhận câu hỏi khó. Bình hiểu rằng niềm tin bền vững không được phục hồi bằng mệnh lệnh. Nó được xây lại khi các bên cùng nhìn thấy con đường từ dữ liệu đến kết luận, kể cả những đoạn đường còn chưa chắc chắn.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo các thảo luận của UNESCO về deepfake, thông tin sai lệch và năng lực truyền thông – thông tin.)
Dấu hiệu nào khiến Bình tạm dừng trước khi chia sẻ đoạn video?
Trả lời: ..............................................................................
Câu 2.
Đọc văn bản sau:
ĐOẠN VIDEO ĐÚNG HÌNH, SAI SỰ THẬT
Một đoạn video lan truyền cho thấy hiệu trưởng trường Bình nói những lời xúc phạm học sinh. Hình ảnh rõ, giọng nói quen, môi chuyển động khớp từng âm. Chỉ trong một giờ, hàng nghìn bình luận yêu cầu ông từ chức. Bình cũng phẫn nộ và định chia sẻ, nhưng em dừng lại khi thấy nền phía sau cửa sổ có bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Nhóm truyền thông của trường kiểm tra tệp gốc, thời điểm đăng, tài khoản đầu tiên và các khung hình bất thường. Họ đối chiếu lịch làm việc, camera hành lang và bản ghi của buổi họp thật. Video là sản phẩm tổng hợp: khuôn mặt và giọng nói được ghép vào một bối cảnh có thật. Tuy nhiên, khi thông báo đính chính xuất hiện, nhiều người vẫn nói: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Câu nói ấy làm vấn đề trở nên khó hơn. Deepfake không chỉ tạo ra một điều sai; nó có thể làm suy yếu tiêu chuẩn về điều gì được xem là bằng chứng. Nếu hình ảnh có thể bị giả, người ta dễ tin mọi thứ phù hợp định kiến và nghi ngờ cả tư liệu xác thực. Kẻ tạo giả mạo hưởng lợi hai lần: gieo một câu chuyện không có thật, rồi biến sự hoài nghi thành nơi trú ẩn cho những sự thật bất tiện.
Bình nhận ra phát hiện bóng cây chỉ là dấu hiệu, không phải phép thử tuyệt đối. Công nghệ giả mạo thay đổi nhanh; những mẹo nhận diện đơn giản có thể lỗi thời. Kỹ năng quan trọng hơn là xác minh theo chuỗi: nguồn phát, ngữ cảnh, động cơ, bằng chứng độc lập, ý kiến chuyên gia và mức độ chắc chắn. Không phải mọi người đều có công cụ pháp y số, nhưng ai cũng có thể trì hoãn việc chia sẻ khi hậu quả lớn hơn nhu cầu phản ứng tức thời.
Trong buổi đối thoại, hiệu trưởng không yêu cầu học sinh “tin tôi”. Ông công bố tài liệu kiểm chứng và chấp nhận câu hỏi khó. Bình hiểu rằng niềm tin bền vững không được phục hồi bằng mệnh lệnh. Nó được xây lại khi các bên cùng nhìn thấy con đường từ dữ liệu đến kết luận, kể cả những đoạn đường còn chưa chắc chắn.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo các thảo luận của UNESCO về deepfake, thông tin sai lệch và năng lực truyền thông – thông tin.)
Vì sao văn bản cho rằng kẻ tạo giả mạo có thể “hưởng lợi hai lần”?
Trả lời: ..............................................................................
Câu 3.
Đọc văn bản sau:
ĐOẠN VIDEO ĐÚNG HÌNH, SAI SỰ THẬT
Một đoạn video lan truyền cho thấy hiệu trưởng trường Bình nói những lời xúc phạm học sinh. Hình ảnh rõ, giọng nói quen, môi chuyển động khớp từng âm. Chỉ trong một giờ, hàng nghìn bình luận yêu cầu ông từ chức. Bình cũng phẫn nộ và định chia sẻ, nhưng em dừng lại khi thấy nền phía sau cửa sổ có bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Nhóm truyền thông của trường kiểm tra tệp gốc, thời điểm đăng, tài khoản đầu tiên và các khung hình bất thường. Họ đối chiếu lịch làm việc, camera hành lang và bản ghi của buổi họp thật. Video là sản phẩm tổng hợp: khuôn mặt và giọng nói được ghép vào một bối cảnh có thật. Tuy nhiên, khi thông báo đính chính xuất hiện, nhiều người vẫn nói: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Câu nói ấy làm vấn đề trở nên khó hơn. Deepfake không chỉ tạo ra một điều sai; nó có thể làm suy yếu tiêu chuẩn về điều gì được xem là bằng chứng. Nếu hình ảnh có thể bị giả, người ta dễ tin mọi thứ phù hợp định kiến và nghi ngờ cả tư liệu xác thực. Kẻ tạo giả mạo hưởng lợi hai lần: gieo một câu chuyện không có thật, rồi biến sự hoài nghi thành nơi trú ẩn cho những sự thật bất tiện.
Bình nhận ra phát hiện bóng cây chỉ là dấu hiệu, không phải phép thử tuyệt đối. Công nghệ giả mạo thay đổi nhanh; những mẹo nhận diện đơn giản có thể lỗi thời. Kỹ năng quan trọng hơn là xác minh theo chuỗi: nguồn phát, ngữ cảnh, động cơ, bằng chứng độc lập, ý kiến chuyên gia và mức độ chắc chắn. Không phải mọi người đều có công cụ pháp y số, nhưng ai cũng có thể trì hoãn việc chia sẻ khi hậu quả lớn hơn nhu cầu phản ứng tức thời.
Trong buổi đối thoại, hiệu trưởng không yêu cầu học sinh “tin tôi”. Ông công bố tài liệu kiểm chứng và chấp nhận câu hỏi khó. Bình hiểu rằng niềm tin bền vững không được phục hồi bằng mệnh lệnh. Nó được xây lại khi các bên cùng nhìn thấy con đường từ dữ liệu đến kết luận, kể cả những đoạn đường còn chưa chắc chắn.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo các thảo luận của UNESCO về deepfake, thông tin sai lệch và năng lực truyền thông – thông tin.)
Phân tích tính nguy hiểm của quan niệm: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Trả lời: ..............................................................................
Câu 4.
Đọc văn bản sau:
ĐOẠN VIDEO ĐÚNG HÌNH, SAI SỰ THẬT
Một đoạn video lan truyền cho thấy hiệu trưởng trường Bình nói những lời xúc phạm học sinh. Hình ảnh rõ, giọng nói quen, môi chuyển động khớp từng âm. Chỉ trong một giờ, hàng nghìn bình luận yêu cầu ông từ chức. Bình cũng phẫn nộ và định chia sẻ, nhưng em dừng lại khi thấy nền phía sau cửa sổ có bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Nhóm truyền thông của trường kiểm tra tệp gốc, thời điểm đăng, tài khoản đầu tiên và các khung hình bất thường. Họ đối chiếu lịch làm việc, camera hành lang và bản ghi của buổi họp thật. Video là sản phẩm tổng hợp: khuôn mặt và giọng nói được ghép vào một bối cảnh có thật. Tuy nhiên, khi thông báo đính chính xuất hiện, nhiều người vẫn nói: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Câu nói ấy làm vấn đề trở nên khó hơn. Deepfake không chỉ tạo ra một điều sai; nó có thể làm suy yếu tiêu chuẩn về điều gì được xem là bằng chứng. Nếu hình ảnh có thể bị giả, người ta dễ tin mọi thứ phù hợp định kiến và nghi ngờ cả tư liệu xác thực. Kẻ tạo giả mạo hưởng lợi hai lần: gieo một câu chuyện không có thật, rồi biến sự hoài nghi thành nơi trú ẩn cho những sự thật bất tiện.
Bình nhận ra phát hiện bóng cây chỉ là dấu hiệu, không phải phép thử tuyệt đối. Công nghệ giả mạo thay đổi nhanh; những mẹo nhận diện đơn giản có thể lỗi thời. Kỹ năng quan trọng hơn là xác minh theo chuỗi: nguồn phát, ngữ cảnh, động cơ, bằng chứng độc lập, ý kiến chuyên gia và mức độ chắc chắn. Không phải mọi người đều có công cụ pháp y số, nhưng ai cũng có thể trì hoãn việc chia sẻ khi hậu quả lớn hơn nhu cầu phản ứng tức thời.
Trong buổi đối thoại, hiệu trưởng không yêu cầu học sinh “tin tôi”. Ông công bố tài liệu kiểm chứng và chấp nhận câu hỏi khó. Bình hiểu rằng niềm tin bền vững không được phục hồi bằng mệnh lệnh. Nó được xây lại khi các bên cùng nhìn thấy con đường từ dữ liệu đến kết luận, kể cả những đoạn đường còn chưa chắc chắn.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo các thảo luận của UNESCO về deepfake, thông tin sai lệch và năng lực truyền thông – thông tin.)
Tại sao văn bản nhấn mạnh “con đường từ dữ liệu đến kết luận” thay vì chỉ yêu cầu công chúng tin vào người có thẩm quyền?
Trả lời: ..............................................................................
Câu 5.
Đọc văn bản sau:
ĐOẠN VIDEO ĐÚNG HÌNH, SAI SỰ THẬT
Một đoạn video lan truyền cho thấy hiệu trưởng trường Bình nói những lời xúc phạm học sinh. Hình ảnh rõ, giọng nói quen, môi chuyển động khớp từng âm. Chỉ trong một giờ, hàng nghìn bình luận yêu cầu ông từ chức. Bình cũng phẫn nộ và định chia sẻ, nhưng em dừng lại khi thấy nền phía sau cửa sổ có bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Nhóm truyền thông của trường kiểm tra tệp gốc, thời điểm đăng, tài khoản đầu tiên và các khung hình bất thường. Họ đối chiếu lịch làm việc, camera hành lang và bản ghi của buổi họp thật. Video là sản phẩm tổng hợp: khuôn mặt và giọng nói được ghép vào một bối cảnh có thật. Tuy nhiên, khi thông báo đính chính xuất hiện, nhiều người vẫn nói: “Dù giả, nó có thể phản ánh con người thật của ông ấy.”
Câu nói ấy làm vấn đề trở nên khó hơn. Deepfake không chỉ tạo ra một điều sai; nó có thể làm suy yếu tiêu chuẩn về điều gì được xem là bằng chứng. Nếu hình ảnh có thể bị giả, người ta dễ tin mọi thứ phù hợp định kiến và nghi ngờ cả tư liệu xác thực. Kẻ tạo giả mạo hưởng lợi hai lần: gieo một câu chuyện không có thật, rồi biến sự hoài nghi thành nơi trú ẩn cho những sự thật bất tiện.
Bình nhận ra phát hiện bóng cây chỉ là dấu hiệu, không phải phép thử tuyệt đối. Công nghệ giả mạo thay đổi nhanh; những mẹo nhận diện đơn giản có thể lỗi thời. Kỹ năng quan trọng hơn là xác minh theo chuỗi: nguồn phát, ngữ cảnh, động cơ, bằng chứng độc lập, ý kiến chuyên gia và mức độ chắc chắn. Không phải mọi người đều có công cụ pháp y số, nhưng ai cũng có thể trì hoãn việc chia sẻ khi hậu quả lớn hơn nhu cầu phản ứng tức thời.
Trong buổi đối thoại, hiệu trưởng không yêu cầu học sinh “tin tôi”. Ông công bố tài liệu kiểm chứng và chấp nhận câu hỏi khó. Bình hiểu rằng niềm tin bền vững không được phục hồi bằng mệnh lệnh. Nó được xây lại khi các bên cùng nhìn thấy con đường từ dữ liệu đến kết luận, kể cả những đoạn đường còn chưa chắc chắn.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo các thảo luận của UNESCO về deepfake, thông tin sai lệch và năng lực truyền thông – thông tin.)
Từ văn bản, hãy viết khoảng 5–7 dòng về ý nghĩa của hành động trì hoãn chia sẻ trong môi trường số.
Trả lời: ..............................................................................
Câu 6.
Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ phân tích vai trò của chi tiết bóng cây chuyển động ngược chiều gió.
Trả lời: ..............................................................................
Câu 7.
Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ bàn về cách bảo vệ niềm tin công cộng khi bằng chứng hình ảnh và âm thanh có thể bị làm giả.
Trả lời: ..............................................................................