Đề luyện thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn nâng cao số 22

Đọc văn bản sau:

CHIẾC HỘP KHÔNG MỞ ĐƯỢC

Sau khi ông ngoại mất, Hà nhận một ổ cứng nhỏ, bên ngoài dán mảnh giấy: “Những tiếng nói của làng.” Ông từng đi khắp vùng ghi lại lời ru, chuyện kể, tiếng rao, tiếng mái chèo và những cuộc trò chuyện với người già. Hà cắm ổ vào máy tính mới. Màn hình chỉ hiện một thư mục với định dạng phần mềm đã ngừng tồn tại.

Gia đình vẫn có thể nhìn thấy chiếc hộp, vẫn biết dữ liệu ở bên trong, nhưng không thể nghe. Sự mất mát ấy khác với một cuốn sổ bị cháy: vật chứa còn nguyên, còn cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất. Hà chợt hiểu rằng ký ức số không tự nhiên bền hơn giấy; nó phụ thuộc vào thiết bị, định dạng, mật khẩu, hệ thống lưu trữ và những quyết định tưởng như rất nhỏ của người đang sống.

Em tìm đến thư viện tỉnh. Nhân viên lưu trữ giúp sao chép dữ liệu, chuyển đổi định dạng và lập danh mục. Họ không chỉ “cứu file”. Họ hỏi ai đã nói, nói ở đâu, vào thời điểm nào, người kể có đồng ý công bố hay không. Một câu chuyện riêng tư không thể vì đã được số hóa mà mặc nhiên trở thành tài sản công cộng. Bảo tồn cần đi cùng bối cảnh, quyền tiếp cận và sự tôn trọng cộng đồng tạo ra tư liệu.

Khi những âm thanh đầu tiên vang lên, Hà nghe tiếng ông hỏi một cụ bà về bài hát đi biển. Giữa câu trả lời có khoảng im lặng dài; ngoài hiên, gió va vào tấm phên. Phần mềm tự động lọc tạp âm đề nghị xóa khoảng ấy. Hà giữ lại. Em nhận ra đôi khi cái tưởng là “nhiễu” lại chứa không khí của một thời, nhịp thở của người kể và khoảng cách giữa câu hỏi với kí ức.

Bộ sưu tập sau đó được lưu ở nhiều nơi, có mô tả rõ, có bản dành cho công chúng và bản hạn chế. Hà đặt tên dự án là “Chiếc hộp không mở được”, không phải để kể một thất bại, mà để nhắc rằng mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo Chương trình Ký ức Thế giới và Hiến chương bảo tồn di sản số của UNESCO.)

Vì sao gia đình Hà nhìn thấy dữ liệu nhưng ban đầu không thể tiếp cận nội dung trong ổ cứng?

Đọc văn bản sau:

CHIẾC HỘP KHÔNG MỞ ĐƯỢC

Sau khi ông ngoại mất, Hà nhận một ổ cứng nhỏ, bên ngoài dán mảnh giấy: “Những tiếng nói của làng.” Ông từng đi khắp vùng ghi lại lời ru, chuyện kể, tiếng rao, tiếng mái chèo và những cuộc trò chuyện với người già. Hà cắm ổ vào máy tính mới. Màn hình chỉ hiện một thư mục với định dạng phần mềm đã ngừng tồn tại.

Gia đình vẫn có thể nhìn thấy chiếc hộp, vẫn biết dữ liệu ở bên trong, nhưng không thể nghe. Sự mất mát ấy khác với một cuốn sổ bị cháy: vật chứa còn nguyên, còn cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất. Hà chợt hiểu rằng ký ức số không tự nhiên bền hơn giấy; nó phụ thuộc vào thiết bị, định dạng, mật khẩu, hệ thống lưu trữ và những quyết định tưởng như rất nhỏ của người đang sống.

Em tìm đến thư viện tỉnh. Nhân viên lưu trữ giúp sao chép dữ liệu, chuyển đổi định dạng và lập danh mục. Họ không chỉ “cứu file”. Họ hỏi ai đã nói, nói ở đâu, vào thời điểm nào, người kể có đồng ý công bố hay không. Một câu chuyện riêng tư không thể vì đã được số hóa mà mặc nhiên trở thành tài sản công cộng. Bảo tồn cần đi cùng bối cảnh, quyền tiếp cận và sự tôn trọng cộng đồng tạo ra tư liệu.

Khi những âm thanh đầu tiên vang lên, Hà nghe tiếng ông hỏi một cụ bà về bài hát đi biển. Giữa câu trả lời có khoảng im lặng dài; ngoài hiên, gió va vào tấm phên. Phần mềm tự động lọc tạp âm đề nghị xóa khoảng ấy. Hà giữ lại. Em nhận ra đôi khi cái tưởng là “nhiễu” lại chứa không khí của một thời, nhịp thở của người kể và khoảng cách giữa câu hỏi với kí ức.

Bộ sưu tập sau đó được lưu ở nhiều nơi, có mô tả rõ, có bản dành cho công chúng và bản hạn chế. Hà đặt tên dự án là “Chiếc hộp không mở được”, không phải để kể một thất bại, mà để nhắc rằng mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo Chương trình Ký ức Thế giới và Hiến chương bảo tồn di sản số của UNESCO.)

Theo văn bản, nhân viên lưu trữ đã đặt ra những câu hỏi nào ngoài việc xử lí kĩ thuật dữ liệu?

Đọc văn bản sau:

CHIẾC HỘP KHÔNG MỞ ĐƯỢC

Sau khi ông ngoại mất, Hà nhận một ổ cứng nhỏ, bên ngoài dán mảnh giấy: “Những tiếng nói của làng.” Ông từng đi khắp vùng ghi lại lời ru, chuyện kể, tiếng rao, tiếng mái chèo và những cuộc trò chuyện với người già. Hà cắm ổ vào máy tính mới. Màn hình chỉ hiện một thư mục với định dạng phần mềm đã ngừng tồn tại.

Gia đình vẫn có thể nhìn thấy chiếc hộp, vẫn biết dữ liệu ở bên trong, nhưng không thể nghe. Sự mất mát ấy khác với một cuốn sổ bị cháy: vật chứa còn nguyên, còn cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất. Hà chợt hiểu rằng ký ức số không tự nhiên bền hơn giấy; nó phụ thuộc vào thiết bị, định dạng, mật khẩu, hệ thống lưu trữ và những quyết định tưởng như rất nhỏ của người đang sống.

Em tìm đến thư viện tỉnh. Nhân viên lưu trữ giúp sao chép dữ liệu, chuyển đổi định dạng và lập danh mục. Họ không chỉ “cứu file”. Họ hỏi ai đã nói, nói ở đâu, vào thời điểm nào, người kể có đồng ý công bố hay không. Một câu chuyện riêng tư không thể vì đã được số hóa mà mặc nhiên trở thành tài sản công cộng. Bảo tồn cần đi cùng bối cảnh, quyền tiếp cận và sự tôn trọng cộng đồng tạo ra tư liệu.

Khi những âm thanh đầu tiên vang lên, Hà nghe tiếng ông hỏi một cụ bà về bài hát đi biển. Giữa câu trả lời có khoảng im lặng dài; ngoài hiên, gió va vào tấm phên. Phần mềm tự động lọc tạp âm đề nghị xóa khoảng ấy. Hà giữ lại. Em nhận ra đôi khi cái tưởng là “nhiễu” lại chứa không khí của một thời, nhịp thở của người kể và khoảng cách giữa câu hỏi với kí ức.

Bộ sưu tập sau đó được lưu ở nhiều nơi, có mô tả rõ, có bản dành cho công chúng và bản hạn chế. Hà đặt tên dự án là “Chiếc hộp không mở được”, không phải để kể một thất bại, mà để nhắc rằng mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo Chương trình Ký ức Thế giới và Hiến chương bảo tồn di sản số của UNESCO.)

Lí giải vì sao Hà quyết định giữ lại khoảng im lặng và tiếng gió mà phần mềm coi là tạp âm.

Đọc văn bản sau:

CHIẾC HỘP KHÔNG MỞ ĐƯỢC

Sau khi ông ngoại mất, Hà nhận một ổ cứng nhỏ, bên ngoài dán mảnh giấy: “Những tiếng nói của làng.” Ông từng đi khắp vùng ghi lại lời ru, chuyện kể, tiếng rao, tiếng mái chèo và những cuộc trò chuyện với người già. Hà cắm ổ vào máy tính mới. Màn hình chỉ hiện một thư mục với định dạng phần mềm đã ngừng tồn tại.

Gia đình vẫn có thể nhìn thấy chiếc hộp, vẫn biết dữ liệu ở bên trong, nhưng không thể nghe. Sự mất mát ấy khác với một cuốn sổ bị cháy: vật chứa còn nguyên, còn cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất. Hà chợt hiểu rằng ký ức số không tự nhiên bền hơn giấy; nó phụ thuộc vào thiết bị, định dạng, mật khẩu, hệ thống lưu trữ và những quyết định tưởng như rất nhỏ của người đang sống.

Em tìm đến thư viện tỉnh. Nhân viên lưu trữ giúp sao chép dữ liệu, chuyển đổi định dạng và lập danh mục. Họ không chỉ “cứu file”. Họ hỏi ai đã nói, nói ở đâu, vào thời điểm nào, người kể có đồng ý công bố hay không. Một câu chuyện riêng tư không thể vì đã được số hóa mà mặc nhiên trở thành tài sản công cộng. Bảo tồn cần đi cùng bối cảnh, quyền tiếp cận và sự tôn trọng cộng đồng tạo ra tư liệu.

Khi những âm thanh đầu tiên vang lên, Hà nghe tiếng ông hỏi một cụ bà về bài hát đi biển. Giữa câu trả lời có khoảng im lặng dài; ngoài hiên, gió va vào tấm phên. Phần mềm tự động lọc tạp âm đề nghị xóa khoảng ấy. Hà giữ lại. Em nhận ra đôi khi cái tưởng là “nhiễu” lại chứa không khí của một thời, nhịp thở của người kể và khoảng cách giữa câu hỏi với kí ức.

Bộ sưu tập sau đó được lưu ở nhiều nơi, có mô tả rõ, có bản dành cho công chúng và bản hạn chế. Hà đặt tên dự án là “Chiếc hộp không mở được”, không phải để kể một thất bại, mà để nhắc rằng mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo Chương trình Ký ức Thế giới và Hiến chương bảo tồn di sản số của UNESCO.)

Phân tích lớp nghĩa của câu kết: “mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.”

Đọc văn bản sau:

CHIẾC HỘP KHÔNG MỞ ĐƯỢC

Sau khi ông ngoại mất, Hà nhận một ổ cứng nhỏ, bên ngoài dán mảnh giấy: “Những tiếng nói của làng.” Ông từng đi khắp vùng ghi lại lời ru, chuyện kể, tiếng rao, tiếng mái chèo và những cuộc trò chuyện với người già. Hà cắm ổ vào máy tính mới. Màn hình chỉ hiện một thư mục với định dạng phần mềm đã ngừng tồn tại.

Gia đình vẫn có thể nhìn thấy chiếc hộp, vẫn biết dữ liệu ở bên trong, nhưng không thể nghe. Sự mất mát ấy khác với một cuốn sổ bị cháy: vật chứa còn nguyên, còn cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất. Hà chợt hiểu rằng ký ức số không tự nhiên bền hơn giấy; nó phụ thuộc vào thiết bị, định dạng, mật khẩu, hệ thống lưu trữ và những quyết định tưởng như rất nhỏ của người đang sống.

Em tìm đến thư viện tỉnh. Nhân viên lưu trữ giúp sao chép dữ liệu, chuyển đổi định dạng và lập danh mục. Họ không chỉ “cứu file”. Họ hỏi ai đã nói, nói ở đâu, vào thời điểm nào, người kể có đồng ý công bố hay không. Một câu chuyện riêng tư không thể vì đã được số hóa mà mặc nhiên trở thành tài sản công cộng. Bảo tồn cần đi cùng bối cảnh, quyền tiếp cận và sự tôn trọng cộng đồng tạo ra tư liệu.

Khi những âm thanh đầu tiên vang lên, Hà nghe tiếng ông hỏi một cụ bà về bài hát đi biển. Giữa câu trả lời có khoảng im lặng dài; ngoài hiên, gió va vào tấm phên. Phần mềm tự động lọc tạp âm đề nghị xóa khoảng ấy. Hà giữ lại. Em nhận ra đôi khi cái tưởng là “nhiễu” lại chứa không khí của một thời, nhịp thở của người kể và khoảng cách giữa câu hỏi với kí ức.

Bộ sưu tập sau đó được lưu ở nhiều nơi, có mô tả rõ, có bản dành cho công chúng và bản hạn chế. Hà đặt tên dự án là “Chiếc hộp không mở được”, không phải để kể một thất bại, mà để nhắc rằng mọi cánh cửa ký ức đều cần người giữ chìa khóa, người làm lại chìa khóa và người biết khi nào không nên mở.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn, tham khảo Chương trình Ký ức Thế giới và Hiến chương bảo tồn di sản số của UNESCO.)

Từ văn bản, hãy nêu suy nghĩ khoảng 5–7 dòng về trách nhiệm của mỗi người đối với dữ liệu cá nhân có giá trị ký ức gia đình.

Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ phân tích ý nghĩa của chi tiết “chiếc hộp còn nguyên nhưng cánh cửa dẫn vào nội dung đã biến mất”.

Viết bài văn nghị luận khoảng 600 chữ trình bày quan điểm của anh/chị về nhận định: lưu giữ ký ức không chỉ là giữ lại dữ liệu mà còn là giữ bối cảnh và giới hạn đạo đức của việc sử dụng dữ liệu.