Đề luyện thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn số 01

Những nơi chốn thân thuộc không chỉ là một địa điểm trên bản đồ mà còn là nơi lưu giữ ký ức, tình thân và những trải nghiệm làm nên mỗi người. Ở đó, ta tìm thấy dấu vết của gia đình, quê hương và những ngày tháng đã qua. Khi đi xa, những nơi ấy giúp ta hiểu mình thuộc về đâu và có thêm điểm tựa tinh thần. Vì vậy, mỗi người cần trân trọng, gìn giữ những không gian và giá trị tốt đẹp của quê hương. Trở về không nhất thiết là quay lại nguyên trạng, mà còn là sống có trách nhiệm và đóng góp để nơi mình yêu quý ngày càng tốt đẹp.

Hình ảnh ga nhỏ hiện lên trước hết qua những chi tiết bình dị: mái tôn, chiếc đồng hồ, ghế gỗ, cây bàng và mái ngói rêu phong. Không gian ấy cũ kỹ nhưng có sức sống riêng, bởi nó lưu giữ dấu vết của những người đã đến và đi. Ga nhỏ là nơi chứng kiến cuộc chia tay của nhân vật trữ tình với người mẹ, đồng thời là điểm khởi đầu của hành trình trưởng thành. Khi trở lại, nhân vật nhận ra ga không giữ chân con người nhưng âm thầm giữ một phần ký ức, tình thân và cảm giác thuộc về. Các hình ảnh so sánh, nhân hóa như “con mắt thức”, “bàn tay xanh” làm cảnh vật trở nên gần gũi, có hồn. Điệp ngữ “Tôi đã đi” tạo nhịp hồi tưởng, còn giọng thơ chậm và lắng làm nổi bật nỗi bồi hồi. Qua hình ảnh ga nhỏ, đoạn thơ nhắc mỗi người biết trân trọng nơi đã nuôi dưỡng mình.

Trong nhịp sống hiện đại, con người thường xuyên học tập, làm việc và sinh sống ở nhiều nơi khác nhau. Tuy nhiên, tôi cho rằng người trẻ vẫn cần duy trì mối liên hệ với quê hương và nguồn cội. Đó không chỉ là một tình cảm đẹp mà còn là điểm tựa giúp mỗi người hiểu mình là ai và muốn trở thành người như thế nào.

Quê hương và nguồn cội trước hết gắn với gia đình, tiếng nói, phong tục, ký ức và những con người đã nuôi dưỡng ta. Khi hiểu về lịch sử gia đình, vùng đất và cộng đồng của mình, người trẻ có cơ hội nhận ra những giá trị đã hình thành tính cách và cách nhìn của bản thân. Một lời ru, món ăn, con đường quen hay câu chuyện của ông bà đều có thể trở thành sợi dây nối hiện tại với quá khứ. Nhờ sợi dây ấy, con người có thêm cảm giác thuộc về, nhất là khi phải sống trong môi trường xa lạ hoặc đối mặt với những lựa chọn khó khăn.

Duy trì liên hệ với nguồn cội còn giúp người trẻ sống có trách nhiệm hơn. Người biết trân trọng nơi mình sinh ra thường quan tâm đến gia đình, biết gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp và có ý thức đóng góp cho cộng đồng. Quê hương không chỉ là nơi để nhớ mà còn là nơi cần được xây dựng bằng những hành động cụ thể: học tập nghiêm túc, làm việc tử tế, bảo vệ môi trường, giúp đỡ người thân và giới thiệu văn hóa địa phương bằng thái độ văn minh. Khi có năng lực, người trẻ có thể trở về làm việc, khởi nghiệp hoặc hỗ trợ quê hương; nếu chưa thể trở về thường xuyên, họ vẫn có thể giữ liên lạc, tìm hiểu lịch sử gia đình và lan tỏa những điều đáng quý.

Tuy nhiên, gắn bó với nguồn cội không có nghĩa là khép mình, phủ nhận cái mới hoặc chỉ nhìn quá khứ bằng sự tô hồng. Một số người trẻ thờ ơ với quê hương vì cho rằng những giá trị cũ không còn phù hợp; ngược lại, cũng có người nhân danh truyền thống để bảo thủ, áp đặt hoặc loại trừ khác biệt. Cả hai thái độ đều cần được nhìn nhận tỉnh táo. Truyền thống chỉ thực sự có ý nghĩa khi được hiểu đúng, giữ lại điều nhân văn và điều chỉnh những tập quán không còn phù hợp. Hội nhập với thế giới và gắn bó với nguồn cội không loại trừ nhau; người có gốc rễ vững vàng thường càng tự tin tiếp nhận tri thức mới.

Để duy trì mối liên hệ ấy, mỗi người trẻ có thể bắt đầu từ những việc gần gũi: hỏi chuyện ông bà, ghi lại ký ức gia đình, đọc về lịch sử địa phương, sử dụng tiếng Việt chuẩn mực, giữ gìn phong tục đẹp và tham gia hoạt động cộng đồng. Quan trọng hơn, cần biến tình yêu quê hương thành năng lực và trách nhiệm trong học tập, nghề nghiệp và cách ứng xử hằng ngày.

Quê hương không giữ bước chân người trẻ, nhưng luôn có thể giữ lại một phần ký ức và trao cho họ điểm tựa tinh thần. Duy trì liên hệ với nguồn cội vì thế không phải là quay lưng với tương lai, mà là mang theo những giá trị tốt đẹp để bước vào tương lai vững vàng hơn.