Cấu trúc thi tốt nghiệp THPT 2027: hiểu đúng để ôn đúng

1. Trước hết phải hiểu đúng phương án 2+2

Từ năm 2025, học sinh theo Chương trình GDPT 2018 thi 2 môn bắt buộc là Ngữ văn và Toán, sau đó chọn 2 môn trong số các môn đã học ở lớp 12. Nhóm tự chọn gồm Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học và Công nghệ.

2. Cấu trúc đề dùng để làm gì?

Cấu trúc đề không phải bản danh sách để học tủ. Nó cho biết cách kiến thức được chuyển thành câu hỏi: có câu nhận biết nhanh, có câu yêu cầu đọc dữ liệu, có câu phải lập luận nhiều bước và có dạng trả lời ngắn buộc học sinh tự tìm kết quả thay vì chỉ chọn trong bốn phương án.

Theo cấu trúc định dạng được công bố từ năm 2025, Toán có 34 lệnh hỏi; Ngoại ngữ có 40 câu/lệnh hỏi; các môn trắc nghiệm còn lại có 40 lệnh hỏi. Các môn trắc nghiệm có thể sử dụng dạng nhiều lựa chọn, đúng/sai và trả lời ngắn tùy môn; Ngoại ngữ dùng dạng nhiều lựa chọn theo cấu trúc đã công bố.

3. Với Toán và Ngữ văn, nên ôn theo hai cách khác nhau

Toán: đừng bắt đầu bằng câu khó

Một đề Toán tốt để luyện không phải đề làm càng lâu càng hay. Học sinh nên tập ba lượt: lấy chắc câu nhận biết và thông hiểu trước, quay lại nhóm cần tính toán nhiều bước, cuối cùng mới dành thời gian cho câu khó. Sau mỗi đề phải ghi nguyên nhân sai: sai kiến thức, sai biến đổi, sai máy tính hay đọc thiếu điều kiện.

Ngữ văn: luyện cách trả lời đúng yêu cầu

Với Ngữ văn, học thuộc một số đoạn văn mẫu không thay thế được kỹ năng đọc đề. Trước khi viết, hãy gạch các động từ như chỉ ra, phân tích, nhận xét, trình bày suy nghĩ. Mỗi động từ đòi hỏi độ sâu khác nhau. Phần viết nên được luyện bằng dàn ý ngắn trước, rồi mới tăng tốc độ diễn đạt.

4. Hai môn tự chọn: chọn xong phải học theo đặc trưng môn

Hai môn tự chọn cùng có thể là trắc nghiệm nhưng cách tư duy không giống nhau. Vật lí và Hóa học cần kiểm soát công thức, đại lượng, đơn vị và điều kiện phản ứng. Sinh học cần tách giả thiết và quan hệ di truyền. Lịch sử và Địa lí cần đọc tư liệu, dữ liệu và xác định quan hệ nguyên nhân – kết quả. Giáo dục kinh tế và pháp luật yêu cầu hiểu khái niệm rồi áp dụng vào tình huống.

Vì vậy, một lịch ôn hợp lý phải có cả buổi củng cố kiến thức và buổi làm đề theo thời gian thật. Chỉ làm đề liên tục mà không quay lại phần sai sẽ khiến điểm số đứng yên dù số đề đã làm tăng lên.

5. Năm 2027: cần hiểu đúng chuyện thi trên máy tính

Hướng dẫn nhiệm vụ quản lý chất lượng năm học 2026–2027 nêu việc thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm 2027. “Thí điểm” không có nghĩa là mọi thí sinh trên toàn quốc chắc chắn sẽ đồng loạt chuyển sang máy tính ngay trong một kỳ thi.

Ở góc độ học sinh, việc cần làm lúc này là giữ nền tảng kiến thức và tập thao tác trên giao diện làm bài khi có công cụ chính thức. Không cần dành quá nhiều thời gian đoán giao diện sẽ giống trang nào; quy chế và hướng dẫn chính thức mới là căn cứ cuối cùng.

6. Một kế hoạch ôn thi thực tế hơn

1. Tuần đầu: làm một đề chuẩn thời gian cho từng môn để biết điểm xuất phát.
2. Phân loại lỗi: chia thành thiếu kiến thức, đọc sai đề, tính toán, trình bày và quản lý thời gian.
3. Ôn theo lỗi: mỗi tuần chọn 2–3 nhóm lỗi lặp lại nhiều nhất thay vì học lại toàn bộ chương.
4. Làm đề định kỳ: sau vài buổi ôn chuyên đề, làm lại đề hoàn chỉnh để kiểm tra xem lỗi cũ có còn xuất hiện.
5. Ghi dữ liệu: lưu điểm, thời gian, nhóm câu sai và câu đúng nhưng còn phân vân. Đây mới là dữ liệu để điều chỉnh kế hoạch.

7. Những sai lầm học sinh thường mắc khi đọc “cấu trúc đề”

• Thấy số câu ít hơn rồi nghĩ đề chắc chắn dễ hơn.
• Chỉ luyện dạng mình thích, bỏ qua dạng trả lời ngắn hoặc đúng/sai.
• Chọn môn tự chọn theo bạn bè thay vì dựa trên năng lực và mục tiêu xét tuyển.
• Học thuộc mẹo nhưng không biết điều kiện áp dụng.
• Làm xong đề chỉ xem điểm, không chữa nguyên nhân sai.
• Đọc thông tin chưa chính thức trên mạng rồi tự thay đổi kế hoạch học quá sớm.

8. Checklist trước khi bước vào giai đoạn luyện đề

• Tôi đã xác định rõ 2 môn tự chọn và lý do chọn chưa?
• Tôi biết thời gian làm bài của từng môn chưa?
• Tôi đã làm ít nhất một đề trong đúng thời gian quy định chưa?
• Tôi có danh sách lỗi lặp lại theo từng môn chưa?
• Tôi có biết phần nào cần ôn lại từ kiến thức nền thay vì tiếp tục làm đề không?
• Tôi có đang theo dõi thông báo chính thức thay vì chỉ đọc bài tổng hợp không?