1. Tổng quan định hướng ôn tập
Theo cô Dương Thị Huyền, với môn Lịch sử, học sinh không chỉ cần ghi nhớ sự kiện, mốc thời gian, nhân vật, mà quan trọng hơn là hiểu tiến trình, đọc đúng tư liệu, nhận diện yêu cầu câu hỏi và có chiến lược làm bài phù hợp.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027 được tổ chức trong hai ngày (dự kiến khoảng giữa tháng 6). Trong giai đoạn nước rút, điều học sinh cần nhất không phải là học dồn, học tủ, mà là hệ thống hóa kiến thức, luyện kỹ năng đọc hiểu tư liệu và rèn cách xử lý từng dạng câu hỏi trong thời gian làm bài có hạn.
Nguyên tắc quan trọng
Không học thuộc máy móc từng sự kiện tách rời. Học theo mối quan hệ: bối cảnh – nguyên nhân – diễn biến – kết quả – ý nghĩa – bài học.
2. Đề Lịch sử không chỉ kiểm tra trí nhớ
Từ năm 2025, đề thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử có sự thay đổi rõ về cách đánh giá. Đề tăng cường yêu cầu đọc hiểu, phân tích, so sánh, đánh giá và vận dụng kiến thức vào những nhận định cụ thể.
Cấu trúc đề thi (theo định dạng từ 2025)
| Phần | Số câu / nội dung | Điểm |
|---|---|---|
| Phần I | 24 câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn | 6 điểm |
| Phần II | 4 câu trắc nghiệm đúng/sai (mỗi câu 4 ý) | 4 điểm |
Tổng thời gian làm bài: 50 phút. Phần đúng/sai có vai trò rất quan trọng – vừa là cơ hội đạt điểm cao, vừa dễ mất điểm nếu đọc lướt hoặc hiểu chưa chắc bản chất vấn đề.
3. Học Lịch sử theo tiến trình
Muốn làm tốt bài thi, học sinh cần học Lịch sử theo tiến trình. Mỗi sự kiện không nên được ghi nhớ như một dữ kiện đứng riêng, mà phải đặt trong mối quan hệ với bối cảnh, nguyên nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa và tác động.
Khi học một giai đoạn, các em cần tự trả lời được các câu hỏi:
- Sự kiện đó diễn ra trong hoàn cảnh nào?
- Vì sao sự kiện xuất hiện?
- Lực lượng nào tham gia?
- Kết quả ra sao?
- Có ý nghĩa gì và để lại bài học gì cho giai đoạn sau?
Gợi ý ôn tập: Lập bảng hệ thống theo giai đoạn với các cột: Thời gian – Sự kiện chính – Nội dung cốt lõi – Kết quả – Ý nghĩa. Ôn theo bảng này thay vì học rời rạc từng trang sách.
4. Phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn: chắc kiến thức nền
Phần trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn chiếm 6 điểm – là phần học sinh cần tận dụng tối đa để đạt điểm nền vững chắc. Đề có thể hỏi từ mức nhận biết đến thông hiểu và vận dụng.
Câu nhận biết
Yêu cầu xác định sự kiện, thời gian, địa điểm, nhân vật, tổ chức, văn kiện hoặc nội dung cơ bản của một giai đoạn. Không chủ quan: chỉ cần nhầm một mốc thời gian, một chủ thể hoặc phạm vi sự kiện là có thể chọn sai.
Câu thông hiểu
Không hỏi trực tiếp “sự kiện nào diễn ra năm nào”, mà hỏi bản chất, nguyên nhân, đặc điểm, ý nghĩa hoặc điểm khác biệt giữa các sự kiện. Cần hiểu logic lịch sử, không chỉ học thuộc câu chữ.
Câu vận dụng
Có thể yêu cầu so sánh hai giai đoạn, rút ra bài học kinh nghiệm, nhận xét về đường lối lãnh đạo hoặc liên hệ với thực tiễn hiện nay. Đây là nhóm câu phân hóa, phù hợp với mục tiêu từ 8 điểm trở lên.
5. Phần đúng/sai: đọc chậm, kiểm tra từng từ khóa
Phần trắc nghiệm đúng/sai là điểm mới đáng chú ý trong đề Lịch sử theo định dạng từ năm 2025. Mỗi câu gồm 4 mệnh đề nhỏ, học sinh phải xác định từng mệnh đề đúng hay sai. Cách làm bài không giống trắc nghiệm bốn phương án. Nếu đọc vội hoặc đánh dấu theo cảm tính, rất dễ mất điểm.
Quy trình xử lý câu đúng/sai
- Đọc kỹ tư liệu hoặc dữ kiện đề bài cung cấp.
- Xác định vấn đề lịch sử trung tâm.
-
Kiểm tra từng mệnh đề theo các tiêu chí:
- Thời gian có đúng không?
- Chủ thể có đúng không?
- Phạm vi có bị mở rộng hoặc thu hẹp không?
- Nguyên nhân và kết quả có bị đảo lộn không?
- Nhận định có tuyệt đối hóa vấn đề hay không?
Từ khóa cần đặc biệt chú ý: “chủ yếu”, “quan trọng nhất”, “đầu tiên”, “duy nhất”, “hoàn toàn”, “tất cả”, “luôn luôn”, “chỉ”. Nhiều mệnh đề sai không phải vì toàn bộ nội dung sai, mà vì sai ở một từ làm thay đổi bản chất vấn đề.
Một mệnh đề có thể nêu đúng sự kiện nhưng sai về ý nghĩa; đúng về kết quả nhưng sai về nguyên nhân; đúng với giai đoạn này nhưng không đúng với giai đoạn khác. Hãy tập thói quen tìm căn cứ lịch sử rõ ràng cho từng lựa chọn, không đánh dấu vội.
6. Luyện đọc tư liệu lịch sử là bắt buộc
Một điểm rất quan trọng của đề Lịch sử theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là tăng cường khai thác tư liệu. Tư liệu có thể là đoạn trích văn kiện, nhận định của nhân vật lịch sử, thông tin về một tổ chức quốc tế, một sự kiện trong nước hoặc thế giới. Từ tư liệu đó, đề yêu cầu xác định nội dung, bối cảnh, ý nghĩa hoặc rút ra nhận xét.
Ba bước đọc tư liệu
Bước 1 – Xác định vấn đề
Tư liệu nói về vấn đề nào, thuộc giai đoạn lịch sử nào?
Bước 2 – Tìm từ khóa
Gạch chân các từ khóa quan trọng trong tư liệu.
Bước 3 – Kết hợp kiến thức
Kết hợp thông tin trong tư liệu với kiến thức đã học để chọn đáp án.
Không phải mọi đáp án có từ ngữ giống tư liệu đều đúng. Có phương án “mượn” vài cụm từ nhưng diễn giải sai bản chất lịch sử. Ngược lại, có đáp án không lặp nguyên văn nhưng khái quát đúng nội dung. Cần đọc hiểu, không đọc máy móc.
7. Chiến thuật làm bài trong 50 phút
Thời gian làm bài môn Lịch sử là 50 phút với 28 câu và 40 lệnh hỏi. Học sinh cần quản lý thời gian hợp lý, không dành quá nhiều thời gian cho một câu khó ngay từ đầu.
Lượt 1 – Câu chắc chắn (Phần I)
Làm trước các câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn mà bản thân chắc chắn. Đánh dấu những câu còn phân vân để quay lại sau.
Lượt 2 – Phần đúng/sai
Đọc kỹ từng mệnh đề, không làm quá nhanh. Đây là phần có điểm số lớn nhưng dễ sai nếu chủ quan.
Lượt 3 – Câu còn lại & kiểm tra
Quay lại câu phân vân, sau đó dành vài phút cuối kiểm tra phiếu trả lời: tô đúng vị trí, rõ ràng, không lệch dòng.
Khi còn phân vân giữa hai phương án, không chọn theo cảm giác. Hãy quay lại câu hỏi: đề đang hỏi “nội dung”, “ý nghĩa”, “nguyên nhân”, “đặc điểm” hay “bài học kinh nghiệm”?
8. Lỗi thường gặp cần tránh
| Lỗi | Hậu quả | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Nhầm nguyên nhân ↔ ý nghĩa | Chọn sai đáp án thông hiểu | Xác định rõ đề hỏi gì trước khi chọn |
| Nhầm kết quả ↔ tác động | Sai bản chất sự kiện | Ôn theo sơ đồ: kết quả → ý nghĩa → bài học |
| Nhầm giai đoạn lịch sử | Mất điểm câu nhận biết | Lập bảng hệ thống theo giai đoạn |
| Đọc lướt phần đúng/sai | Mất điểm dễ ở 4 điểm | Kiểm tra từng từ khóa, từng mệnh đề |
| Tô lệch / bỏ sót câu | Mất điểm oan | Dành 3–5 phút cuối kiểm tra phiếu |
9. Checklist trước giờ thi
Các ô trên chỉ dùng để tự theo dõi, không gửi dữ liệu lên máy chủ.
Biến bí quyết thành điểm số bằng cách luyện đề
Mỗi tuần hãy làm 2–3 đề full 50 phút, ghi lại lỗi theo nhóm (nhầm giai đoạn, đọc lướt đúng/sai, sai từ khóa) và ôn lại đúng phần yếu. Điểm cao đến từ sự chắc chắn ở phần dễ và cẩn thận ở phần đúng/sai.
Luyện đề Lịch sử ngay10. Câu hỏi thường gặp
Phần đúng/sai có khó hơn phần lựa chọn không?
Có cần học thuộc toàn bộ mốc thời gian không?
Làm thế nào để luyện đọc tư liệu hiệu quả?
Nên phân bổ thời gian như thế nào trong 50 phút?
Nguồn tham khảo
Nội dung được biên soạn dựa trên chia sẻ của cô Dương Thị Huyền (Hệ thống Giáo dục Hocmai) và định dạng đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025. Khi có khác biệt, quy định và đề minh họa chính thức được ưu tiên.
Thông tin minh bạch
Online Thi Tốt Nghiệp là website hỗ trợ học tập độc lập, không phải website chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nội dung có mục đích hướng dẫn và tham khảo.
Chúc tất cả các bạn học sinh tự tin vượt vũ môn, đạt kết quả cao và bước tiếp thật vững vàng trên con đường mình đã chọn!